Bir süredir Türkiye gündeminde olan ve geçtiğimiz günlerde TBMM Çevre Komisyonu’nda kabul edilen kanun değişikliği ile plastik alışveriş poşetleri ücretli hale getirildi. Bu düzenleme ile alışveriş esnasında aldığınız ürünleri koymanız için alınacak her poşet için ücret ödenmesi gerekecek. 25 kuruştan başlayarak fiyatlandırılacak naylon poşetleri ücretsiz veren iş yerleri hakkında da cezai işlem uygulanacağı paylaşılan bilgiler arasında.
Naylon poşetler neden paralı oldu? Market poşetlerinin ücretli olmasının arkasında hangi nedenler var? Plastik poşetlerin yasak olduğu ülkeler hangileri? Dünyada hangi ülkelerde market poşetleri parayla veriliyor? İşte merak edilen tüm yönleriyle naylon plastik poşetler hakkında verilen bu kararın ayrıntıları.
İçindekiler
Naylon poşetler neden paralı oldu?
Bu kararın alınmasındaki en büyük etkenin, doğanın korunması ve uzun yıllarda doğada çözünen plastiklerin gereksiz kullanımını önleme düşüncesi olduğunu öncelikle belirtmek gerekiyor. Doğaya atılan plastiklerin çözünmesi ve toprağa, havaya, suya karışarak etkisiz hale gelmesi bazen aylar, bazen yıllar ve bazen de yüzyıllar sürüyor.
Ucuz olması nedeniyle birçok üründe kullanılan naylon ve plastik poşetler, doğaya en fazla zarar veren atıklar arasında yer alıyor. Plastik poşetlerin doğaya bırakılmasından en az 1000 yıl sonra bu ürünlerin tamamen çözülmesi gerçekleşir. Aynı şekilde plastik tabakların çözülmesi için 500 yıl, pet şişeler için 400 yıl gibi süreçler gerekmektedir.
Çevrenin korunması, çevre kirliliğinin önlenmesi ve giderilmesi için plastik poşet, plastik ambalaj kullanımının azaltılması, depozito uygulaması, kirliliğin önlenmesine yönelik teminat alınması gibi nedenlerle marketlerde poşetlerin ücretli olarak tüketiciye verilmesine karar verildi.
Dünya plastik poşet kullanımına karşı alınan önlemler
Dünyanın çeşitli ülkelerinde doğanın kirletilmesini önlemek amacıyla çeşitli adımlar atılıyor, yaptırımlar uygulanıyor. Bu yaptırımlara bir yenisi de ülkemizde eklendi. Çevre Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Çevre Komisyonunda kabul edildi.
Dünyada birçok ülkede yasak olan marketlerdeki plastik – naylon poşet kullanımı, bazı ülkelerde ise ücretlendirme yoluyla daha az tüketilmesi yönünde adımlar atılmış durumda. Hangi ülkelerde naylon poşet kullanımı yasak, hangi ülkelerde parayla satılıyor merak ettiniz mi? İşte dünyanın çeşitli ülkelerinde naylon market poşetlerine karşı atılan adımlardan öne çıkanlar.
Marketlerde naylon poşetleri parayla satan ülkeler
| Ülkeler | Yaptırım |
|---|---|
| Malezya | Poşet vergisi uygulanmaktadır. |
| Portekiz | Tek kullanımlık torbalara 10 sent (€) plastik torba vergisi uygulamaya başladı. |
| İrlanda | 2002 yılı başından itibaren 0.15 Euro’luk bir vergi uygulaması getirildi. |
| İsrail | 2017 yılında bazı kısıtlamalar uygulamaya başlanıldı. |
| Pakistan | Plastik torba yasakları uygulanamasa da ülkede vardır. |
| Güney Kore | 2018’de süpermarketler ve fırınlardan plastik torbaların dağıtımını yasakladı. |
| Tayvan | 2003’te hafif plastik torbaların serbest dağıtımını yasakladı. |
| Arnavutluk | 2018 yılından itibaren hafif plastik poşetleri yasaklanmıştır. |
| Hırvatistan | 2019 yılında plastik torba ücreti almayı planlamaktadır. |
| Çek Cumhuriyeti | Plastik poşetler için vergi uygulaması mevcuttur. |
| Danimarka | 2003 yılından itibaren plastik poşet veren perakendecilere vergi koydu. |
| Estonya | 2017 yılıyla vergi uygulanmaktadır. |
| Finlandiya | Plastik torbalara vergi uygulanmaktadır. |
| Fransa | Sadece yeniden kullanılabilir veya ambalajlanabilir torbalara izin verilmektedir. |
| Gürcistan | 2017 yılından itibaren plastik poşetleri yasakladığı bilinmektedir. |
| Yunanistan | 2018 yılı itibariyle poşetler ücretlendirilmiştir. |
| Macaristan | Torbalara ücret uygulanır. |
| Norveç | Torbalara ücret uygulanır. |
| İtalya | 2011 yılından itibaren plastik torbaların dağıtımını yasakladı. |
| Lüksemburg | Plastik poşetlere vergi uygulanmaktadır. |
| Hindistan | 2002 yılında plastik torbaların kullanımı ve üretiminde bazı kısıtlamalara gitti. |
| Hollanda | 2016 yılında kapsamlı yasak ve kısıtlamalar getirilmiştir. |
| Sırbistan | Vergi uygulaması bulunmaktadır. |
| Romanya | Vergi uygulaması bulunmaktadır. |
| İspanya | 2018 yılı ortasından itibaren plastik poşet ücreti alınmaktadır. |
| Botswana | 2007 yılında plastik poşet kullanımını vergilendirdi. |
| Kamerun | 2014 yılında tek kullanımlık plastik poşetleri yasakladı. |
| Kongo | 2011 yılında plastik poşetleri yasakladı. |
| Gabon | 2010 yılında plastik poşetleri yasakladı. |
| Gambiya | 2015 yılında plastik poşetleri yasakladı. |
| Madagaskar | 2015 yılında plastik poşet yasaklandı. |
| Mozambik | 2016 yılından itibaren plastik torba ücretlendirildi. |
| Senegal | 2015 yılında plastik poşet yasaklandı. |
| Togo | 2018 yılında plastik poşet yasaklandı. |
| Kamboçya | 2017 yılı sonlarında belirli bir ücret karşılığında satılmaya başlandı. |
| Türkiye | 2018 yılında TBMM Çevre Komisyonu’nda kabul edilen kanun değişikliği ile plastik alışveriş poşetleri ücretli hale getirildi. |
Market çalışanı olarak çok net olarak söyleyebilirim ki yasaklamadan sonra poşet kullanımı çok büyük oranda azaldı. Bu da doğru bir karar olduğunu gösteriyor diğer ülkelerde de olduğu üzere